Knowledge of Training Fruittrees

Your guide to training your own fruittree

Kieswijzer Leifruit Vormen | Zelf Leifruit kweken

Zelf Leifruit Kweken: Overzicht Leifruit Vormen

Van leifruit vormen, ook wel “fruit leivormen” of “vormen geleide fruitbomen” genoemd, kennen we verschillende varianten. Dit artikel beschrijft welke vormen geleide fruitbomen er zijn. En vergelijkt hun geschiktheid voor wie zelf een leifruitboom wil kweken. Bijvoorbeeld van peer of appel. Read More

Fruitteeltmuseum Kapelle herbergt grote Leifruit Collectie

Fruitteeltmuseum Kapelle herbergt grote Leifruit Collectie

De plantencollectie van Fruitteeltmuseum Kapelle omvat zo’n 170 (!) verschillende cultivars fruit, met name van appel en peer. Ook groeien er enkele pruimen en morellen, kweepeer, mispel, vijg. De bomen groeien als vollewindsleiding; niet tegen een leimuur. Read More

Paleis Het Loo: Leifruit tiptop verzorgd

Paleis Het Loo: Leifruit tiptop verzorgd

Paleis Het Loo heeft meerdere lange rechte fruitmuren met een lattenwerk (espalier). Bijzonder aan de collectie is dat veel geleide fruitbomen al op leeftijd zijn, en nog steeds evenwichtig groeien. Ook de collectie orangerieplanten is opvallend groot. Read More

Startersgids: Zelf ambachtelijk leifruit kweken

Startersgids: Zelf ambachtelijk leifruit kweken

nog toevoegen a.h.v. Museumtuin van Gaasbeek:
Ruitvormig palmet (= ruit in ruit palmet)
gekronkeld snoer
gebogen snoer
dubbel ruitgebogen snoer
dubbel rondgebogen snoer
dubbele Guyotvorm
enkele Guyotvorm
spitseironde palmet
platronde palmet
kandelaber met gebogen takken
palmet met kandelaber doorkruisd

Dit artikel beschrijft leivormen voor leifruit bomen en vergelijkt hun geschiktheid voor wie zelf een leifruitboom wil kweken.

Dit artikel heeft vooral betrekking op pitvruchten (peer en appel). Soms zijn de aanpassingen voor andere soorten leifruit aangegeven. Dit overzicht van leifruit beschrijft de hoofdvormen, maar is zeker niet uitputtend. Er zijn meer dan 100 varianten en combinaties mogelijk.

Snoer vormen

Een snoer, ofwel cordon, is een leivorm waarbij de stam slechts 1 of 2 gesteltakken heeft. Een snoer met één gesteltak heet een enkel snoer; een snoer met twee gesteltakken een dubbel snoer. Vanwege hun vroege productie, goede productiviteit, en eenvoudige snoei zijn alle snoervormen populair voor leifruit. De verticale en schuine snoervormen zijn makkelijker in opkweek en onderhoud dan de horizontale vormen.

[mks_accordion]

[mks_accordion_item title=”Rechtopgaand snoer”]

Rechtopgaand snoer

Rechtstaand snoer.

Synoniemen

rechtopgaand cordon, rechtstaand snoer, (enkelvoudig) loodrecht snoer

Beschrijving

De leifruit boom heeft een enkele, verticale gesteltak met het vruchthout in de rijrichting.

Advies

De makkelijkste snoervorm. Snel en gemakkelijk opkweek; eenvoudig in onderhoud. Relatief snel vruchtdragend. Alléén geschikt voor peer en appel (op zwakke onderstam) met een minimale eindhoogte van ca. 270 cm. Voor perzik en abrikoos is een minimale hoogte van 400 cm nodig. Ook geschikt voor druif.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Schuin snoer”]

Schuin snoer

Schuin snoer.

Synoniemen

schuin cordon, enkel schuin snoer, schuinstaand snoer.

Beschrijving

Tussenvorm van horizontaal snoer en rechtopgaand snoer. Een enkele, schuine gesteltak met het vruchthout alleen aan de bovenzijde van de gesteltak.

Deze leivorm werd vroeger veel toegepast bij leifruit.

Een schuin snoer is te verkrijgen op verschillende manieren:

  • Boom schuin uitplanten en in rechte lijn schuin door laten groeien.
  • Boom verticaal uitplanten en op ca. 35 cm hoogte een ‘knik’ geven.
  • Boom verticaal uitplanten, terugsnoeien tot op 35 cm hoogte, en vervolgens een zijscheut schuin aanbinden.

Een schuin snoer werd vroeger voor 2 doeleinden toegepast:

  • Lage muren
    Een schuin snoer wordt gebruikt langs muren die te laag waren om een rechtstaand snoer te plaatsen. Een schuin snoer moet namelijk minimaal 300 cm lang kunnen groeien. In de praktijk was de hoogte van de muur bepalend onder welke de hoek het snoer geleid wordt. Een hoek van 45 graden is ideaal om de groei en vruchtdracht gelijkmatig over de gesteltak te verdelen, maar dit luistert niet zo nauw.
  • Druiventeelt
    Schuine snoeren met druiven konden in de winter makkelijk worden losgemaakt en neergelegd, om ze te beschermen tegen vorst.

Advies

Eenvoudig in opkweek en onderhoud. Geschikt voor lage muren (180-300 cm hoog) met leifruit. Een schuin snoer is verder vergelijkbaar met een rechtopgaand snoer.
Een schuin snoer is geschikt voor alle soorten fruitbomen.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Dubbel schuin snoer”]

Dubbel schuin snoer

150904.snoer-dubbel-schuin-snoer-2

Beschrijving

Een schuin snoer met twee, paralelle gesteltakken.

Een dubbel-schuin-snoer werd gebruikt als alternatief voor het planten van een nieuwe boom, als in een rij enkele-schuine-snoeren een boom wegviel. Eén tak van een enkel-schuin-snoer werd dan omgeleid en gebruikt om de lege ruimte op te vullen van de weggevallen boom.

Advies

Eenvoudig in opkweek en onderhoud. Een “enkel schuin snoer” is voor leifruit beter dan een “dubbel schuin snoer”. Gebruik laatstgenoemde alleen als noodoplossing, als een plant wegvalt in een rij enkele schuine snoeren.

[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Golfvormig snoer”]

Golfvormig snoer

Golfvormig snoer.

Synoniemen

golfvormig cordon, golvend snoer.

Beschrijving

Leivorm met een enkel snoer dat golvend geleid is.

De golvende vorm stremt de sapstroom op natuurlijke wijze. Dit heeft twee voordelen:

  • De groei in de kop wordt onderdrukt.
  • De vegetatieve groei en bloemknopvorming (vruchtdracht) worden gelijkmatig langs de gesteltak verdeeld.

Advies

Het golfvormig snoer is eenvoudig in opkweek en onderhoud. Zeer geschikt voor leifruit met appel en peer. Vergelijkbaar met zigzag-vormig snoer.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Zigzag-vormig snoer”]

Zigzag-vormig snoer

Zigzag-vormig snoer.

Synoniemen

zigzag-vormig cordon.

Beschrijving

Leivorm met een enkel snoer dat zigzag-vormig geleid is.

De zigzag-vorm stremt de sapstroom op natuurlijke wijze. Dit heeft twee voordelen:

  • De groei in de kop wordt onderdrukt.
  • De vegetatieve groei en bloemknopvorming (vruchtdracht) worden gelijkmatig langs de gesteltak verdeeld.

Advies

Redelijk eenvoudig in opkweek; gemakkelijk in onderhoud. Zeer geschikt voor appel en peer. Vergelijkbaar met golfvormig snoer. Een zigzag-vorm (met haakse hoeken) is wat lastiger te vormen dan een (gelijkmatiger) golfvormig snoer.

[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Horizontaal snoer”]

Horizontaal Snoer

Horizontaal snoer

Synoniemen

horizontaal cordon, eenarmig snoer, vlak snoer, vlakliggend snoer, simpel snoer.

Beschrijving

Leiboom met een enkele, horizontaal gebogen gesteltak met het vruchthout alleen aan de bovenzijde van de gesteltak. Het uiteinde wordt schuin omhoog vastgezet.

Advies

Een horizontaal snoer is eenvoudig in opkweek en onderhoud. Al vroeg goed productief, maar de boom heeft een korte levensduur. De eerste jaren ontstaan er veel rugscheuten, die goed weggesnoeid moeten worden.
Geschikt alternatief voor een laag (buxus)haagje. Leuk als rand voor perkjes in een moestuin of siertuin.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Tweearmig snoer”]

Tweearmig snoer

Dubbel snoer.

Synoniemen

tweearmig cordon, step over (EN).

Beschrijving

Een vorm van een dubbel snoer. Twee gesteltakken groeien op ca. 35 cm hoogte horizontaal langs een metaaldraad. Beide uiteinden worden schuin omhoog vastgezet.

Advies

Een tweearmig snoer is eenvoudig in opkweek en onderhoud. Goed productief. Vaak breder dan een eenarmig snoer.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Meervoudig horizontaal snoer”]

Meervoudig horizontaal snoer

Meervoudig horizontaal snoer.

Beschrijving

Bij een meervoudig horizontaal snoer zijn meerdere snoeren boven elkaar geleid.

Advies

Vergelijkbaar met een horizontaal snoer.

[/mks_accordion_item]
[/mks_accordion]

Palmet vormen

Tot de palmetten behoren alle leifruit bomen waarvan de gesteltakken evenwijdig lopen en in dezelfde richting doorgroeien. Palmetten worden opgekweekt langs een muur of espalier (lattenwerk).

Palmetvormen zijn voor vrijwel alle soorten fruitbomen geschikt. Bij veel palmet varianten neemt de productie niet evenredig toe met de grootte van de boom. Sommige varianten worden vooral gekweekt vanwege hun sierwaarde. Hun symmetrische vorm oogt bijzonder prettig, zelfs in minimalistische tuinen.

Het aantal mogelijke palmetvormen is groot; er bestaan zowel kleine als grote varianten.

De omvang van een leivorm hangt in belangrijke mate af van de onderstam. Daarnaast geldt dat een palmet die minder in de hoogte kan groeien, gelegenheid moet krijgen om navenant breder te groeien.

Complexe palmetvormen (zoals de Dubbele U-vorm, Verrier palmet en Gaucher palmet) vereisen een gedegen en jarenlange planning van de kweker. Bij elke palmet werkt een kweker doelgericht naar de gewenste eindvorm, die bij aanvang van de opkweek al bepaald moet worden.

De afstand tussen horizontale en verticale gesteltakken verschilt per fruitsoort. In mindere mate bestaan er ook regionale verschillen, en verschillen per tijdsperiode. Voor pitvruchten (peer, appel) bedraagt de afstand zo’n 30 cm; voor perzik 50-60 cm.

De gesteltakken dienen zo recht mogelijk te zijn. Bochten en verdikkingen zorgen voor ongelijke groei en maken dat de boom lastiger in stand te houden is.

[mks_accordion]
[mks_accordion_item title=”Palmet met schuine takken (dubbelzijdig)”]

Palmet met schuine takken (dubbelzijdig)

Schuine palmet.

Synoniemen

gewone palmet, (dubbele) palmet met schuine takken

Beschrijving

De palmet met schuine takken is de bekendste palmetvorm. Deze vorm heeft één harttak met schuine, evenwijdig lopende gesteltakken.

Door de schuine stand van de takken ontstaat een gunstige balans tussen groei en vruchtdracht. Een palmet met schuine takken is om te buigen tot diverse andere palmet vormen, zoals de palmet met horizontale takken.

Deze leivorm werd vroeger veel toegepast.

Advies

De eenvoudigste palmetvorm. Gemakkelijk in opkweek en onderhoud. Geschikt voor veel fruitsoorten. De aanbevolen afstand tussen gesteltakken bedraagt voor pitvruchten 25-30 cm, voor perzik (50-)60 cm, voor kruisbes en aalbes 20 cm.

Deze leivorm wordt ook gebruikt voor de Cossonet methode.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Enkelzijdige palmet met schuine takken”]

Enkelzijdig palmet met schuine takken

Leifruit boom: Eenzijdige schuin palmet.

Synoniemen

enkele palmet met schuine takken, eenzijdige palmet met schuine takken.

Beschrijving

Een ‘halve’ dubbelzijdige palmet met schuine takken.

Een eenzijdig palmet met schuine takken werd vroeger gebruikt als beginplant voor een rij met schuine snoeren. De ruimte werd dan optimaal benut.

Advies

Redelijk eenvoudig in opkweek en onderhoud. Een eenzijdig palmet kan in specifieke situaties handig zijn om de ruimte optimaal te benutten.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Palmet met horizontale takken (dubbelzijdig)”]

Palmet met horizontale takken (dubbelzijdig)

Palmet met horizontale takken.

Synoniemen

(dubbele) palmet met horizontale takken.

Beschrijving

De palmet met horizontale takken is een variant op de schuine palmet. Een palmet met horizontale etages wordt in het begin opgekweekt als palmet met schuine takken; naderhand buigt men de takken horizontaal neer.
Noot: Alleen de 5e en volgende etage(s) worden direct horizontaal geleid.

De palmet met horizontale takken is lastiger in onderhoud dan een palmet met schuine takken, want:

  • De boom is gevoeliger voor sterke groei in de kop.
  • De boom is gevoeliger voor takverkaling aan de onderste gesteltakken.

Gedegen kennis en ervaring tijdens de opkweek van de boom kan problemen in volwassen boomstadium goeddeels voorkomen.

Deze leivorm werd vroeger veel toegepast.

De Cossonnet Methode is een teeltsysteem met afwisselend een palmet-met-schuine-takken en een palmet-met-horizontale-takken.

Advies

De palmet-met-horizontale-takken is lastiger dan de palmet met-schuine-takken, zowel in opkweekfase als in volwassen fase. Deze leivorm vergt gedegen vakkennis. Wie die ervaring niet heeft kan de gesteltakken beter in licht hellende stand aanbinden i.p.v. geheel horizontaal.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Enkelzijdige palmet met horizontale takken”]

Enkelzijdig palmet met horizontale takken

Eenzijdige horizontale palmet.

Synoniemen

enkele palmet met horizontale takken, eenzijdige palmet met horizontale takken

Beschrijving

Een ‘halve’ horizontale palmet.

Deze leivorm werd vroeger veel gebruikt op hellingen, als alternatief voor de dubbelzijdige horizontale palmet. Een dubbelzijdige horizontale palmet werkt niet op een helling, omdat gesteltakken niet naar beneden mogen lopen.

Advies

Een eenzijdig palmet kan in specifieke situaties handig zijn om de ruimte optimaal te benutten.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Lage palmet met één zijde”]

Lage palmet met één zijde

Lage eenzijdige palmet.

Beschrijving

Variant van horizontale palmet, geschikt voor lage muren.
Voor een muur van 70 cm hoog kunnen 2 etages aangehouden worden; voor een muur van 100 cm hoog 3 etages.

Advies

Redelijk gemakkelijk in opkweek en onderhoud. Aanbevolen voor lage muren en lage vollewindsleidingen.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”U-vorm”]

U-vorm

Dubbel snoer / Enkele U-vorm.

Synoniemen

enkele U-vorm. De U-vorm is een vorm van een dubbel snoer.

Beschrijving

De U-vorm is een variant op het tweearmig snoer waarbij de twee gesteltakken U-vormig geleid zijn.

Deze leivorm werd vroeger veel toegepast.

Sommige kwekers kiezen ervoor om de horizontale delen ‘kaal’ te houden, omdat ze van nature minder vrucht dragen en het relatief meer werk kost om er vruchten aan te kweken.

Advies

Vrij lastig in opkweek; gemakkelijk in onderhoud. De U-vorm / dubbel snoer is bij uitstek geschikt voor wie gemakkelijk en in korte tijd goed productieve bomen wil kweken.

Geschikt voor alle soorten fruitbomen. Bij de U-vorm mag de splitsing van de gesteltakken bij alle soorten fruitbomen op ca. 35 cm hoogte ontstaan, behalve bij perzik (45 cm).

Wie bij aanplant een paar jaar voorsprong wil behalen, koopt een palmet met schuine takken met één etage en buigt beide gesteltakken om tot U-vorm. Wie nog meer gemak wil, koopt een volledig voorgeleide boom.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Y-vorm”]

Y-vorm

Y-vorm van leifruit boom.

Synoniemen

V-vorm, dubbel snoer in Y-vorm, gaffelvorm.

Beschrijving

Een dubbel snoer waarbij de gesteltakken onder een hoek van 45 graden geleid worden.

Advies

Redelijk eenvoudig in opkweek; gemakkelijk in onderhoud. De Y-vorm wordt veel gebruikt als Belgisch Hek.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Dubbele U-vorm”]

Dubbele U-vorm

Dubbele U-vorm.

Synoniemen

(4-armige) candelaberpalmet, candelaberpalmet zonder stamverlenging, kandelaberpalmet.

Beschrijving

De dubbele U-vorm is een variant op de enkele U-vorm.

Sommigen kiezen ervoor om de horizontale delen ‘kaal’ te houden, omdat ze van nature minder vrucht dragen en het relatief meer werk kost om er vruchten aan te kweken.

Advies

Lastig in opkweek; gemakkelijk in onderhoud. Sterk aanbevolen leivorm, mits je de opkweek aan een gespecialiseerde boomkweker over laat. Takken zijn makkelijk in balans te houden (als de boom goed opgekweekt is).

Zeer geschikt voor perzik, maar ook voor abrikoos, peer en appel.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Viervoudige U-vorm”]

Viervoudige U-vorm

Viervoudige U-vorm.

Beschrijving

De viervoudige U-vorm is een variant op de dubbele U-vorm.

Een viervoudige U-vorm vergt aanzienlijk meer tijd en vakmanschap om op te kweken dan een dubbele U-vorm. Verrier palmet en Gaucher palmet zijn een stuk eenvoudiger in opkweek.

De viervoudige U-vorm is een complexe leivorm die een jarenlange planning van de kweker vereist. Vóórdat de opkweek begint moet de kweker een ontwerptekening maken. Dit ontwerp moet de kweker vervolgens jarenlang, doelgericht en consequent uitvoeren. Ontwerpfouten bij complexe palmetvormen zijn naderhand vrijwel niet te herstellen.

Sommigen boomkwekers kiezen ervoor om de horizontale delen ‘kaal’ te houden, omdat ze van nature minder vrucht dragen en het relatief meer werk kost om er vruchten aan te kweken.

Advies

Zeer lastig en tijdrovend (dus duur) in opkweek. Daarentegen redelijk gemakkelijk in onderhoud.

Geschikt voor peer, abrikoos, appel.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Verrier palmet zonder stamverlenging”]

Verrier palmet (zonder stamverlenging)

Candelaberpalmet zonder stamverlenging.

Synoniemen

candelaberpalmet (zonder stamverlenging), dubbelzijdige Verrier palmet.

Beschrijving

De Verrier palmet is een variant op het schuin palmet, met een even aantal gesteltakken die haaks op de stam ingeplant staan.
Deze leivorm werd vroeger veel toegepast, vooral bij peren. Er zijn Verrier palmetten bekend met wel 12 gesteltakken!

De Verrier palmet kent een lange opkweekfase. Een volgende etage mag namelijk pas ontstaan als de voorgaande etage zich goed ontwikkeld heeft; een nieuwe etage erbij maken duurt minimaal 2 jaar! Wanneer een kweker te snel de volgende etage aanlegt, dan zijn de onderste gesteltakken naderhand gevoelig voor takverkaling.

De Verrier palmet is een complexe leivorm die een jarenlange planning van de kweker vereist. Vóórdat de opkweek begint moet de kweker een ontwerptekening op schaal maken. Dit ontwerp moet de kweker vervolgens jarenlang, doelgericht en consequent uitvoeren. Ontwerpfouten bij complexe palmetvormen zijn naderhand vrijwel niet te herstellen.

De Verrier palmet heeft van nature een evenwichtige groeiwijze en is daardoor makkelijker in onderhoud.
Toelichting: Hoe langer de gesteltak, hoe dichter hij aan de basis van de boom ingeplant staat, en hoe beter hij gevoed wordt. Deze palmetvorm is daardoor minder gevoelig voor takverkaling aan de buitenste gesteltakken danwel overmatige scheutgroei aan de binnenste gesteltakken.
Naarmate de boom meer gesteltakken heeft, vereist het meer vakmanschap in de opkweek om ervoor te zorgen dat de boom duurzaam in evenwicht blijft, met minimaal onderhoud. Hoe meer etages de boom heeft, hoe groter de kans op takverkaling aan de buitenste takken.

Een volwassen Verrier palmet is makkelijker in evenwicht te houden, draagt meer vruchten en vergt minder onderhoud door voor de bovenste etages een zwakker groeiend ras te enten. Nog beter is het om per etage een ander ras te enten. Kies voor de eerste (= buitenste) etage een groeikrachtig ras, en laat de groeikracht per etage trapsgewijs afnemen. Dit helpt voorkomen dat de binnenste gesteltakken zich te krachtig ontwikkelen en daar veel onderhoud (snoei) nodig is.

Advies

Lastig in opkweek; redelijk eenvoudig in onderhoud. Aanbevolen leivorm.

Bij een Verrier palmet is het aan te raden een boom te nemen met een even aantal gesteltakken (zonder stamverlenging). Daarnaast kiest u het best een boom waarop meerdere rassen geënt zijn, waarbij de groeikracht van het ras per volgende etage afneemt. De boom groeit dan van nature evenwichtiger en vergt minder onderhoud (snoei).

Een Gaucher palmet is een (nog) beter alternatief voor de Verrier palmet.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Verrier palmet met stamverlenging”]

Verrier palmet (met stamverlenging)

Candelaberpalmet, met stamverlenging.

Synoniemen

candelaberpalmet (met stamverlenging), dubbelzijdige Verrier palmet

Beschrijving

De Verrier palmet met stamverlenging is een variant op de schuine palmet, met een oneven aantal gesteltakken die haaks op de stam ingeplant staan.

Een Verrier palmet mét stamverlenging vertoont in de kop van de boom een nog sterkere groei (en minder vruchtdracht) dan een Verrier palmet zónder stamverlenging. Bij deze leivorm is het daarom nog belangrijker om voor elke volgende etage een zwakker groeiend ras te enten dan voor de Verrier-palmet-zonder-stamverlenging.

De Verrier palmet is een complexe leivorm die een jarenlange planning van de kweker vereist. Vóórdat de opkweek begint moet de kweker een ontwerptekening op schaal maken. Dit ontwerp moet de kweker vervolgens jarenlang, doelgericht en consequent uitvoeren. Ontwerpfouten bij complexe palmetvormen zijn naderhand vrijwel niet te herstellen.

Advies

Lastig in opkweek; redelijk eenvoudig in onderhoud. Een Verrier palmet zónder stamverlenging heeft de voorkeur.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Eenzijdige Verrier palmet”]

Eenzijdige Verrier palmet

Eenzijdige candelaberpalmet, met stamverlenging.

Synoniemen

eenzijdige candelaberpalmet.

Beschrijving

Variant op de dubbelzijdige Verrier palmet.

Vroeger gebruikte men deze ‘halve’ Verrier palmet op hellingen; alleen gesteltakken hellingopwaarts werden aangehouden. (Het is namelijk niet mogelijk om gesteltakken aan te houden die naar beneden groeien.)

Advies

Lastig in opkweek; redelijk gemakkelijk in onderhoud.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Gaucher palmet”]

Gaucher palmet

Gaucher palmet.

Beschrijving

De Gaucher palmet is een variant op de Verrier palmet: elke gesteltak eindigt in een U-vorm.

Deze leifruit vorm is ontwikkeld door Nicholas Gaucher, een Duitse boomkweker.

De Gaucher palmet werd vroeger veel toegepast en gold als ‘verbeterde Verrier palmet‘. De Gaucher palmet heeft enkele belangrijke voordelen t.o.v. de Verrier palmet:

  • De Gaucher palmet is weliswaar lastig en tijdrovend om te kweken, maar de opkweek duurt korter dan bij de Verrier palmet omdat het aantal etages half zo groot is.
  • Bij de Gaucher palmet zijn de binnenste takken langer dan bij de Verrier palmet. Daardoor geven de gesteltakken meer bloemen (vruchten) en blijven de gesteltakken makkelijker in evenwicht (minder onderhoudssnoei).
  • De Gaucher palmet heeft minder horizontale delen dan de Verrier palmet. Dit is van belang omdat horizontale takken van nature minder productief zijn en bovendien meer snoei vergen dan verticale takken als men er toch vruchten aan wil kweken.

Het voordeel van de Gaucher palmet t.o.v. de Verrier palmet neemt toe met het aantal gesteltakken. In het verleden werden Gaucher palmetten gekweekt met soms wel 9 U-vormen (18 gesteltakken)!

De Gaucher palmet is een complexe leivorm die een jarenlange planning van de kweker vereist. Vóórdat de opkweek begint moet de kweker een ontwerptekening op schaal maken. Dit ontwerp moet de kweker vervolgens jarenlang, doelgericht en consequent uitvoeren. Ontwerpfouten bij complexe palmetvormen zijn naderhand vrijwel niet te herstellen.

Advies

Zeer lastig in opkweek. Het onderhoud is redelijk lastig, maar makkelijker dan bij andere grote leifruit bomen.

Sterk aanbevolen voor wie een complexe leivorm wenst. Voldoet vaak nog beter dan de Verrier palmet.

Geschikt voor pitvruchten (peer, appel) en steenvruchten (perzik, abrikoos).
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Tweelingpalmet”]

Tweelingpalmet

Tweelingpalmet.

Beschrijving

De tweelingpalmet is een kunstzinnige duoboom.

De leivorm oogt eenvoudig, maar vergt een gedegen opkweek om de vorm duurzaam in stand te kunnen houden.

De binnenste gesteltakken (harttakken) hebben namelijk sterk de neiging om te groeien, terwijl de buitenste gesteltakken door de kromming juist geremd worden in de groei. Dit maakt het dubbel zo lastig om groei en vruchtdracht gelijkmatig en duurzaam over de leivorm te verdelen.

Advies

Lastig in opkweek. Het onderhoud van een volwassen boom is lastig en in belangrijke mate afhankelijk van de (gedegen) opkweek.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Duitse hooivork”]

Duitse hooivork

Duitse hooivork.

Synoniemen

Duitse hooihark.

Beschrijving

De Duitse Hooivork is een variant van het schuin palmet, met omgebogen gesteltakken.

Deze leifruit vorm werd in de 19e eeuw in België veel gebruikt voor pruimen.

Advies

Kunstzinnige vorm van leifruit, voor wie beschikt over een hoge muur.

[/mks_accordion_item]
[/mks_accordion]

Waaier vormen

Waaiervormen behoren tot de oudste leivormen van leifruit.

[mks_accordion]
[mks_accordion_item title=”Waaier met harttak”]

Waaier met harttak

Waaier met harttak.

Synoniemen

waaier met middentak

Beschrijving

Bij de waaier met harttak zijn de gesteltakken vanuit de basis vlakvullend verdeeld, met een middentak. Bij deze waaiervorm wordt niet gelet op symmetrie.

In plaats van één stam (boomvorm) kan men ook meerdere stammen aanhouden (struikvorm).

Advies

Een waaier met middentak is gemakkelijk te leiden (vereist weinig kennis), maar is eigenlijk niet als leivorm te beschouwen (geen symmetrie). Redelijk goed productief.

Aanbevolen voor vorstgevoelige fruitsoorten (zoals vijgen) tegen een zuidmuur. De waaiervorm heeft als voordeel dat gesteltakken die doodvriezen makkelijk te vervangen zijn. Vorstschade is deels te voorkomen door de boom in de winter af te dekken.

Ongeschikt voor pitvruchten (peer, appel). Wel geschikt voor steenvruchten, maar de waaier zonder harttak voldoet beter.

De waaier zonder harttak is een vergelijkbaar alternatief.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Waaier zonder harttak”]

Waaier zonder harttak

Waaier zonder harttak.

Synoniemen

waaier zonder middentak.

Beschrijving

Bij de waaier zonder harttak zijn de gesteltakken vanuit de basis vlakvullend verdeeld, zonder een middentak. Er wordt niet gelet op symmetrie.

In plaats van één stam (boomvorm) kan men ook meerdere stammen aanhouden (struikvorm).

Advies

Een waaier zonder middentak is gemakkelijk te leiden (vereist weinig kennis), maar is eigenlijk niet als leivorm te beschouwen (geen symmetrie). Redelijk goed productief.

Ongeschikt voor pitvruchten (peer, appel).
Daarentegen de beste leivorm voor steenvruchten (pruim, abrikoos, morel).

Aanbevolen voor vorstgevoelige fruitsoorten (zoals vijgen) tegen een zuidmuur. De waaiervorm heeft als voordeel dat gesteltakken die doodvriezen makkelijk te vervangen zijn. Vorstschade is deels te voorkomen door de boom in de winter af te dekken of door de takken bij vorst los te maken en aan te aarden.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Pauwstaart”]

Pauwstaart

Pauwstaart.

Beschrijving

De pauwstaart is een waaiervorm waarbij de gesteltakken geometrisch mooi verdeeld staan.
Bij de palmetvorm staan de gesteltakken wat dichter op elkaar dan bij de andere waaiervormen.

Deze leivorm was eind 19e eeuw populair in Boskoop.

Advies

Deze waaiervorm oogt als een geometrische figuur, en is makkelijk te realiseren. Een gesteltak is ook makkelijk te vervangen, zonder dat dat nadelig is voor de plantvorm.

[/mks_accordion_item]
[/mks_accordion]

Kunstvormen

Kunstvormen ofwel siervormen werden vroeger vooral geteeld om vaardigheden en vakmanschap van de kweker te demonstreren. Ze kwamen vooral voor rondom kastelen, landgoederen en buitenplaatsen. Tegenwoordig worden kunstvormen vooral gewaardeerd om hun esthetische waarde. Toch zijn sommige vormen ook goed vruchtdragend. Veel kunstvormen zijn driedimensionaal; deze worden vrijstaand uitgeplant, dus niet tegen een leimuur.

[mks_accordion]
[mks_accordion_item title=”Cirkelvorm]

Cirkelvorm

Palmet in cirkelvorm.

Synoniemen

palmet in cirkelvorm.

Beschrijving

Duoboom waarvan de gesteltakken in cirkel geleid en met elkaar verbonden zijn.

Advies

De cirkelvorm is lastig in opkweek en onderhoud.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Kandelaarpalmet”]

Kandelaarpalmet

Kandelaarpalmet.

Beschrijving

De gesteltakken ontspringen op gelijke hoogte aan de stam, groeien eerst horizontaal uiteen en groeien dan naar één punt toe.

Advies

Lastig in opkweek. Het onderhoud van een volwassen boom is gemakkelijk, vergelijkbaar met snoeren.

[/mks_accordion_item]
[mks_accordion_item title=”Gewone piramide”]

Gewone piramide

Gewone piramide.

Beschrijving

De gewone piramide is een kegelvormige kunstvorm. De boom heeft een korte stam met vertakkingen over de gehele stamverlenging. Takken worden aan de basis schuin geleid en groeien steeds verticaler door.

De meeste vruchtbomen zijn als piramidevorm (en zijn varianten) te kweken. Met name peren kunnen als piramide veel vruchten geven.

Advies

De gewone piramide is matig productief en draagt kleine vruchten vanwege te dichte groeiwijze (beschaduwing). Gemakkelijk te kweken. Boom aanpalen.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Kunstmatige piramide”]

Kunstmatige piramide

Leifruit boom: kunstmatige piramide.

Beschrijving

De takken staan in horizontale series bijeen. Bijvoorbeeld 5 takken per serie. Boom aanpalen.

Advies

Matig productief. Relatief arbeidsintensief.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Spilpiramide”]

Spilpiramide

Spilpiramide.

Beschrijving

Eén harttak met daaraan gesteltakken. (Gesteltakken zijn korter dan bij de gewone piramide en langer dan bij de spilvorm).

Advies

Gemakkelijk in opkweek en onderhoud.

Productiever dan spilvorm.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Spilvorm”]

Spilvorm

Spilvorm

Beschrijving

Eén harttak met daaraan zeer korte gesteltakken (40 cm onderaan tot 20 cm bovenaan).

Advies

Matig productief. Gemakkelijk in opkweek en onderhoud. Boom aanpalen.

Geschikt voor wie weinig ruimte heeft en toch veel soorten wil aanplanten. Mooi als solitair en in groepen; geeft weinig schaduw. Ook geschikt als tijdelijke tussenplanting bij de aanplant van andere (grotere wordende) piramidevormen.

[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Geleide piramide”]

Geleide piramide

Geleide piramide.

Beschrijving

Advies

[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Vleugelpiramide”]

Vleugelpiramide

Vleugelpiramide.

Beschrijving

De takken staan in series boven elkaar, in verticale ‘vleugels’. Boom aanpalen.

Advies

De vleugelpiramide met 5 vleugels is het mooist en meest productief.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Bekervorm”]

Bekervorm

Bekervorm.

Beschrijving

De gesteltakken zijn geleid tot de vorm van een beker.

De bekervorm komt voor in verschillende varianten.

Advies

Omdat de boom lastig te vervoeren is kan de boom het best op locatie opgekweekt worden.

Geschikt als solitaire boom.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Vaasvorm”]

Vaasvorm

Vaasvorm.

Synoniemen

ketetelvorm

Beschrijving

De gesteltakken zijn geleid tot een ketelvorm.

Advies

Geschikt als solitaire boom.

[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Spiraal”]

Spiraal

Spiraalvorm.

Synoniemen

spiraalvormig snoer

Beschrijving

Driedimensionale variant van een golvend snoer. De spiraal moet geleid worden langs een betondraad die spiraalvormig voorgevormd is.

De golvende vorm stremt de sapstroom op natuurlijke wijze. Dit heeft twee voordelen:

  • De groei in de kop wordt onderdrukt.
  • De vegetatieve groei en bloemknopvorming (vruchtdracht) worden gelijkmatig langs de gesteltak verdeeld.

Advies

Aanbevolen leivorm. Het spiraalvormig snoer is zowel productief als sierlijk. Voor deze leivorm moet wel een voorgevormd frame aangeschaft worden.
[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Tafelvorm”]

Tafelvorm

Tafelvorm.

Beschrijving

De gesteltakken zijn geleid tot een tafelvorm.

Advies

Omdat deze vorm van leifruit lastig als volwassen boom te vervoeren is, kan deze leivorm best op locatie opgekweekt worden door iemand met ruime kennis en ervaring van leifruit.

[/mks_accordion_item]

[mks_accordion_item title=”Stoelvorm”]

Stoelvorm

Stoelvorm.

Beschrijving

De gesteltakken zijn geleid tot stoelvorm.

Advies

Omdat deze vorm van leifruit lastig als volwassen boom te vervoeren is, kan deze leivorm best op locatie opgekweekt worden door iemand met ruime kennis en ervaring van leifruit.

[/mks_accordion_item]
[/mks_accordion]

Combinaties

Reeks schuine snoeren

Combinatie van leifruit bomen 1.
Reeks schuine snoeren van leifruit.

Een reeks schuine snoeren. Aan de linkerkant is de loze ruimte opgevuld met een eenzijdig schuin palmet. In het midden, waar een boom weggevallen is, is een enkel schuin snoer omgevormd tot een dubbel schuin snoer.

Meervoudig horizontaal snoer

Combinatie van leifruit bomen 2.
Meervoudig horizontaal snoer.

Synoniemen

meervoudig vlak(liggend) snoer
Het meervoudig horizontaal snoer is een variant op het horizontaal snoer; snoeren worden boven elkaar geleid.

Advies

Eenvoudig in opkweek en onderhoud. Vergelijkbaar met horizontaal snoer.

Cossonet methode

Combinatie van leifruit bomen 3 : de Cossonet Methode.
Cossonet methode voor leifruit.

Een rij leifruitbomen met afwisselend een horizontale palmet (= gewone palmet) en een schuine palmet is de zogenoemde “Cossonet Methode”. Aan beide uiteinden een eenzijdig schuin palmet om de ruimte optimaal te benutten.

Belgisch Hek

Combinatie leifruit bomen 4.
Leifruit n de vorm van een Belgisch Hek.

Een reeks Y-snoeren waarbij de gesteltakken onder een hoek van 45 graden geleid worden.
Esthetisch aantrekkelijke leivorm, maar de overkruisingen hebben wel enkele nadelen:

    • schuurplekken
      Op plekken waar de takken elkaar kruisen kunnen schuurplekken ontstaan. Door de takken met elkaar te laten vergroeien wordt dit verholpen; bijkomend voordeel hiervan is dat de groeikracht gelijkmatiger verdeeld wordt.
    • productie
      Bij een overkruising kan maar één van beide gesteltakken vruchthout dragen. Door het grote aantal overkruisingen is de Y-vorm dus minder productief.

Het Belgisch Hek werd vroeger veel gebruikt als windscherm (vollewindsleiding), op ongunstige plaatsen. De lagere productie was daarbij minder belangrijk.

Advies

Redelijk eenvoudig in opkweek en onderhoud. Minder productief vanwege overkruisingen.

Deze leivorm vindt iedereen mooi.

Cirkelvormig palmet met aan weerszijden een rechtstaand snoer

 

Combinatie van leifruit bomen 5.
Cirkelvormig palmet, aan beide zijden geflankeerd door een rechtstaand snoer.

Synoniemen

Cirkel in cirkel palmet.

Het cirkelvorming palmet met twee snoeren oogt mooi in een spirituele (Oosterse of Japanse) tuin, een minimalistische tuin, bij een historisch landgoed of bij een begraafplaats.

Boogvorm

Boogvormig leifruit, gemaakt van twee snoeren langs een rozenboog.

Bij de boogvorm groeien twee snoeren naar elkaar toe. Als frame kun je een rozenboog gebruiken. Met een prieel kun je vier of meer snoeren naar elkaar laten groeien.

De boogvorm past in elke particuliere tuin.

Een boogvorm is leuk om bij een speciale gelegenheid cadeau te doen, bijvoorbeeld bij een bruiloft.

 

Meer weten?

Boek De Teelt van LeifrtuibomenDe Teelt van Leifuitbomen – J. M. Freriks
Jan Freriks, de Nederlandse goeroe op het gebied van leifruit kweken, beschrijft in dit boek alles wat iemand moet weten als hij zelf leifruit wil kweken. Aanbevolen voor beginners en gevorderden.

boek Encyclopedie des formes fruitieres Encyclopedie des formes fruitieresJacques Beccaletto
Dit boek beschrijft talrijke kunstvormen van leifruit. Veel van deze ontwerpen dateren van de hoogtijdagen van de leifruitcultuur, uit de 18e eeuw in Frankrijk. Veel leifruit ontwerpen zijn nog steeds te zien in de mooiste leifruit collectie ter wereld, de moestuin van Kasteel Versailles. Naslagwerk voor experts op het gebied van leifruit.

Villa Augustus: Leifruitmuren en Vollewindsleidingen

Groene Parel met Fruitmuren en Vollewindsleidingen

 

Villa Augustus heeft allerhande leifruit bomen. Zowel als vollewindsleiding, langs tuinmuren en langs een houten schutting. Opgekweekt als palmetten, snoeren en vrijstaande kunstvormen.

Read More

Slot Zuylen: Prachtige Slangenmuur met Rondeel

Slot Zuylen: Prachtige Slangenmuur met Rondeel

De slangenmuur van Slot Zuylen is één van de mooiste fruitmuren in West-Europa. Uniek kenmerk voor dit exemplaar is dat de muur eindigt in een rondeel waarin een sterappel geplant is. De fruitmuur, 120 meter lang, is gebouwd rond 1742 en gerestaureerd in 2006. Langs de muur groeien steenvruchten: perzik, abrikoos, nectarine, kers, morel en vijg.

Read More

Het Perenlaantje in Hendrik Ido Ambacht: Uniek en Bijzonder

Het Perenlaantje in Hendrik Ido Ambacht: Uniek en Bijzonder

Het ‘Perenlaantje’, een gewelf van leiperen waar je onderdoor kunt lopen, is in oude glorie hersteld. De loofgang, ook wel berceau genoemd, is met twee bomenrijen van elk 550 m lengte de langste van Europa en dateert uit 1920. De metalen boogconstructie van het Perenlaantje is volledig gerestaureerd en slechte bomen zijn vervangen door nieuwe aanplant. Read More

Perenlaantje: Berceau met Leifruit Floreert

Perenlaantje: Berceau met Leifruit Floreert

Het Perenlaantje, een berceau met leifruit, is een genot om te zien. In de lente vanwege de bloesem, in de zomer vanwege de vruchten die aan de bomen groeien. Het is een bijzondere ervaring om onder zo’n loofgang door te wandelen… Read More

Overzicht Historische Fruitmuren in Nederland

Overzicht Historische Fruitmuren in Nederland

Fruitmuren zijn tuinmuren die speciaal gebouwd werden voor de teelt van leifruit bomen. Nederlandse fruitmuren zijn vaak gelegen op buitenplaatsen en landgoederen met een rijke en eeuwenoude historie. Dit artikel bevat een handig overzicht van alle historische fruitmuren in Nederland, in tabelvorm en op een landkaart. Read More

Le Potager du Roi: Mooiste Leifruit Collectie ter Wereld

Le Potager du Roi: Mooiste Leifruit Collectie ter Wereld

In Frankrijk werd de leifruit cultuur verheven tot in de hoogste graad van perfectie. De grootste en mooiste collectie leifruit bomen ter wereld vindt u vandaag de dag vlak náást Kasteel Versailles, in “Le Potager du Roi”. De wortels van deze collectie gaan terug tot in de 17e eeuw. Sinds 1921 heeft Le Potager du Roi de status van Unesco Werelderfgoed.

 

Le Potager du Roi, vlak naast het Kasteel van Versailles, heeft het mooiste leifruit ter wereld.
Afbeelding: Le Potager, vlak naast Kasteel Versailles, heeft de mooiste leifruit collectie ter wereld. Op de achtergrond de Kathedraal van Versailles. (Bron: Wikipedia)

Read More

Kenniscentrum Leifruit © 2020. Alle rechten voorbehouden

X